ABD yönetiminin Rusya-Ukrayna Savaşı’nı bitirmek için hazırladığı iddia edilen 28 maddelik barış planının taslağı, Associated Press (AP) tarafından yayımlandı. Taslak planın, Donald Trump döneminde oluşturulduğu ve Washington ile Moskova arasında olası bir müzakere sürecinin temelini oluşturmayı hedeflediği öne sürüldü.
Planın genel çerçevesi
AP’nin elde ettiği belgeye göre plan; Ukrayna’nın egemenliğinin tanınması, Rusya ile NATO arasında yeni diyalog kanalları açılması, güvenlik garantileri, toprak düzenlemeleri ve ekonomik işbirliğini kapsıyor. Ayrıca savaş sonrası yeniden inşa programları ile dondurulmuş Rus varlıklarının nasıl kullanılacağına ilişkin kapsamlı maddeler içeriyor.
Taslak plandaki dikkat çeken başlıklar
1. Egemenlik ve saldırmazlık
Ukrayna’nın egemenliği teyit edilecek.
Rusya, Avrupa ve Ukrayna’ya karşı saldırmazlık taahhüdünde bulunacak.
NATO’nun daha fazla genişlememesi öngörülüyor.
2. NATO – Rusya diyalogu
ABD arabuluculuğunda yeni bir güvenlik diyaloğunun başlatılması ve bölgesel gerilimlerin azaltılması hedefleniyor.
3. Ukrayna’ya güvenlik garantileri
Ukrayna ordusu 600 bin personelle sınırlandırılacak.
Ukrayna, NATO’ya katılmayacağına dair anayasal hüküm koyacak.
NATO, Ukrayna’da asker konuşlandırmayacak.
Avrupa savaş uçaklarının Polonya’da konuşlandırılması planlanıyor.
4. ABD'nin koşullu güvenlik garantisi
ABD’nin sağlayacağı garanti belirli şartlara bağlanıyor:
Rusya’nın saldırması halinde yaptırımlar geri gelecek.
Ukrayna’nın sebepsiz şekilde Moskova veya St. Petersburg’a füze fırlatması garantiyi geçersiz kılacak.
Ukrayna’nın Rusya’yı işgal etmesi halinde garanti iptal olacak.
5. AB üyeliği ve ekonomik destek
Ukrayna, AB üyeliği için öncelikli statü alacak.
Avrupa pazarına kısa vadeli ayrıcalıklı erişim sağlanacak.
6. Ukrayna’nın yeniden inşası
Plan, çok geniş kapsamlı bir yeniden inşa paketi içeriyor:
Ukrayna Kalkınma Fonu
Gaz altyapısının ortak modernizasyonu
Veri merkezleri, yapay zeka, teknoloji yatırımları
Rehabilitasyon ve altyapı projeleri
Dünya Bankası’nın özel finans paketi
7. Rusya’nın küresel sisteme dönüşü
Yaptırımların aşamalı kaldırılması
Rusya'nın G8’e tekrar davet edilmesi
ABD – Rusya arasında enerji, maden, yapay zeka ve Arktik bölge yatırımlarında ekonomik işbirliği
8. Dondurulmuş varlıkların kullanımı
Rusya'ya ait dondurulmuş fonlardan 100 milyar doların Ukrayna’nın yeniden inşasında kullanılması
ABD bu yatırımlardan kar payı alacak
Kalan fonlar ABD-Rusya ortak yatırım aracına yönlendirilecek
9. Silahsızlanma ve nükleer anlaşmalar
START 1 ve diğer nükleer silah kontrol anlaşmalarının uzatılması
Ukrayna’nın nükleer silah edinmemeyi kabul etmesi
En tartışmalı bölüm: Toprak maddeleri
Planın en dikkat çeken maddesi, savaşın en kritik başlıklarından biri olan toprak statüsü:
Kırım, Donetsk ve Luhansk’ın Rusya’ya ait olarak tanınması
Herson ve Zaporijya’nın temas hattına göre “dondurulmuş bölge” olması
Ukrayna birliklerinin Donetsk’te kontrol ettikleri bazı alanlardan çekilmesi
Bu bölgenin uluslararası statülü tampon bölgeye dönüştürülmesi
Tarafların gelecekte toprak düzenlemelerini kuvvet kullanarak değiştirmeyeceğini taahhüt etmesi
İnsani ve toplumsal maddeler
Tutuklular ve cenazeler “tamamına karşılık tamamı” ilkesine göre takas edilecek
Çocukların iadesi
Aile birleşimi programı
İki ülkenin okullarda hoşgörü, ırkçılık karşıtı eğitim programı başlatması
Nazi ideolojisinin tamamen yasaklanması
Siyasi sürecin ilerleyişi
Ukrayna’da 100 gün içinde seçim yapılması
Savaş sırasında işlenen eylemler için genel af
Anlaşmanın “hukuken bağlayıcı” olması
Uygulamanın “Donald Trump liderliğindeki Barış Konseyi” tarafından denetlenmesi
Ateşkesin planın onaylanmasının ardından uygulanması
Ukrayna taslağı ABD’den teslim almıştı
Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi, 20 Kasım’da yaptığı açıklamada ABD’nin bu taslak planı resmen Zelenskiy’e sunduğunu doğrulamıştı.
Zelenskiy’nin, Trump ile plan hakkında görüşmesinin beklendiği belirtilmişti.
Öte yandan Axios’un haberine göre, Kiev yönetiminin taslaktaki birçok maddeye itiraz ettiği ifade ediliyor.
