Anayasa Mahkemesi (AYM), kamuoyunda “çakarlı araç” olarak bilinen yetkisiz ışıklı ve sesli uyarı cihazlarının kullanımına ilişkin uygulanan idari para cezaları hakkında önemli bir karar verdi. Yüksek Mahkeme, ihlali gerçekleştirmeyen ve ihlalden haberi olmayan araç sahiplerine otomatik olarak ceza kesilmesini Anayasa’ya aykırı buldu.
Karar, Tokat 2’nci Sulh Ceza Hakimliği’nin başvurusu üzerine Karayolları Trafik Kanunu’nda yer alan; plaka, ışık, renk, sembol, şekil ve yazı gibi zorunlu işaretler ile yetkisiz ışıklı ve sesli uyarı cihazlarının kullanımına ilişkin düzenlemelerin incelenmesi sonucu alındı.
Başvuruda, suçun şahsiliği ilkesine aykırılık bulunduğu, araç sahibinin işlemediği bir fiilden dolayı sorumlu tutulamayacağı ve idari para cezasının yalnızca ihlali gerçekleştiren kişiye uygulanması gerektiği vurgulandı.
Anayasa’ya aykırılık tespiti
Anayasa Mahkemesi, ceza uygulanabilmesi için hukuka aykırı fiilin kanunda açıkça tanımlanması ve bu fiilin ilgili kişi tarafından işlendiğinin ortaya konulması gerektiğine dikkat çekti. Araç sahibi olmak ile ihlalin gerçekleştirilmesi arasında doğrudan bir nedensellik bağı kurulamadığına işaret edildi.
Bu çerçevede mevcut düzenlemenin, Anayasa’nın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi ile 38’inci maddesinde düzenlenen “cezaların şahsiliği” ilkesine aykırı olduğu sonucuna varıldı.
Emsal niteliğinde karar
Anayasa Mahkemesi, söz konusu hükmün iptaline karar verdi. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren karar, yetkisiz çakar kullanımına ilişkin trafik cezalarında sorumluluğun kapsamını netleştirmesi bakımından emsal niteliği taşıyor.
Kararla birlikte, bundan sonraki süreçte yetkisiz ışıklı ve sesli uyarı cihazı kullanımına ilişkin idari para cezalarının yalnızca ihlali fiilen gerçekleştiren sürücülere uygulanması gerektiği hüküm altına alınmış oldu.
