Anayasa Mahkemesi (AYM), gümrük müşavirliği ve gümrük müşavir yardımcılığı mesleği için aranan şartlar arasında yer alan “yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymemiş olmak” ifadesini, belirsizlik içerdiği gerekçesiyle Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlanan karara göre, Danıştay 10. Dairesi, gümrük müşavirliği izin belgesinin iptaline ilişkin bir işlemin iptali istemiyle açılan davada, Gümrük Kanunu’nun 227’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (d) bendinde yer alan “yüz kızartıcı suç” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali için AYM’ye başvurdu.
İtiraz konusu düzenlemede; taksirli suçlar hariç olmak üzere affa uğramış olsalar dahi kaçakçılık, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, yalan yere tanıklık, iftira, suç tasnii gibi suçlar ile ihaleye fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, vergi suçları ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan hüküm giymemiş olma şartı aranıyordu. Bunun yanı sıra “yüz kızartıcı suç” şeklinde genel ve sınırları çizilmemiş bir ifadeye de yer veriliyordu.
Başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, söz konusu ibarenin hukuki belirlilik ilkesine aykırı olduğuna hükmetti.
AYM’nin gerekçesi: Belirsizlik ve keyfilik riski
Yüksek Mahkeme kararında, düzenlemede bazı suçların tek tek sayılmasının ardından, bunlara ek olarak “yüz kızartıcı suçlar” gibi genel bir kavram kullanılmasının, hangi fiillerin bu kapsamda değerlendirileceğinin açık ve net şekilde ortaya konulmadığını vurguladı.
Kararda, Türk Ceza Kanunu veya diğer mevzuatta “yüz kızartıcı suçlar” kavramının hangi suçları kapsadığına ilişkin açık bir tanım bulunmadığına dikkat çekilerek, bu durumun keyfi uygulamalara zemin hazırlayabileceği belirtildi.
AYM, bir mesleğin icrasının belli suçlardan mahkûm olmama şartına bağlanması halinde, bu suçların açık, net ve öngörülebilir şekilde düzenlenmesi gerektiğini ifade etti. İncelenen düzenlemenin ise bireylerin hangi fiillerin mesleğe engel teşkil edeceğini önceden öngörebilmelerine imkan tanımadığı kaydedildi.
Çalışma hakkı vurgusu
Kararda, çalışma hakkına sınırlama getiren bu tür kuralların belirli ve öngörülebilir nitelikte olması gerektiği belirtilerek, söz konusu düzenlemenin keyfiliğe karşı yeterli güvence içermediği sonucuna varıldı.
Anayasa Mahkemesi, “yüz kızartıcı suç” ibaresinin Anayasa’nın 13’üncü (temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması), 48’inci (çalışma ve sözleşme hürriyeti) ve 49’uncu (çalışma hakkı ve ödevi) maddelerine aykırı olduğuna hükmederek iptaline karar verdi.
