İngiltere’nin Cambridge kentinde yürütülen çığır açıcı bir araştırmada, bilim insanları insan vücudu dışında hamileliğin ilk aşamalarını taklit etmeyi başardı. Babraham Enstitüsü araştırmacıları, gönüllü bağışçılardan elde edilen hücrelerle yapay bir rahim tabakası (endometrium) oluşturarak embriyoların bu dokuya tutunma sürecini canlı olarak gözlemledi.
Çalışma kapsamında, tüp bebek (IVF) tedavisi sonrası bağışlanan embriyolar, laboratuvar ortamında oluşturulan bu yapay rahim dokusuna yerleştirildi. Sonuçlar dikkat çekici oldu: Embriyolar yapay dokuya başarıyla tutundu ve hamileliğin erken dönemine özgü biyolojik sinyalleri ve temel hormonları salgılamaya başladı.
Hamileliğin “kara kutusu” aydınlatılıyor
Hamileliğin ilk günleri ve haftaları, doğrudan gözlemlenemediği için tıp dünyasında uzun süredir “kara kutu” olarak tanımlanıyor. Bu dönem; plasentanın oluştuğu, gebeliğin sağlıklı ilerleyip ilerlemeyeceğinin belirlendiği kritik bir evreyi kapsıyor.
Araştırmanın kıdemli yazarı Dr. Peter Rugg-Gunn, Guardian’a yaptığı değerlendirmede, embriyo ile rahim dokusu arasındaki etkileşimin ilk kez bu kadar ayrıntılı şekilde izlenebildiğini belirterek, “Bu süreci canlı olarak görmek inanılmaz. Daha önce elimizde yalnızca sınırlı anlık veriler vardı” ifadelerini kullandı.
Düşükler ve tüp bebek başarısızlıkları için umut
Araştırmacılar, embriyo ile yapay rahim dokusu arasındaki kimyasal sinyalleri kontrollü biçimde değiştirerek, plasenta bozukluklarının ve başarısız implantasyonların nasıl ortaya çıktığını incelemeye başladı. Bilim insanlarına göre embriyoların yaklaşık yarısı rahim duvarına tutunamıyor ve bunun nedenleri halen tam olarak bilinmiyor.
Bu yeni modelin, tüp bebek tedavilerinde başarı oranını artıracak yöntemlerin geliştirilmesine ve düşüklerin biyolojik nedenlerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Çalışmalar yasal sınırlar içinde yürütüldü
Araştırma, embriyo çalışmaları için belirlenen yasal sınırlar çerçevesinde gerçekleştirildi. Mevzuata göre embriyolar, döllenmeden sonraki 14. güne kadar incelenebiliyor. Bu nedenle deneyler, bu süre aşılmadan sonlandırıldı.
Bilim insanları, yapay rahim teknolojisinin henüz klinik uygulamadan çok uzak olduğunu vurgulasa da, elde edilen verilerin üreme sağlığı ve gebelik araştırmaları açısından önemli bir dönüm noktası oluşturduğunu ifade ediyor.
