Orta Doğu’da yayılan çatışmalar, küresel ticaretin can damarı olan Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatı durma noktasına getirdi. Bu stratejik blokaj, Rusya-Ukrayna krizinin yaralarını henüz sarmaya çalışan Avrupa Birliği (AB) için ikinci bir enerji şokuna dönüştü. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarıyla tetiklenen bu süreç, Brent petrolün varil fiyatını kısa sürede 119 dolara taşıyarak enerji arz güvenliğini kıtanın bir numaralı sorunu haline getirdi.
Akaryakıtta Kritik Sınır Aşıldı: Litre Başına 2 Euro
Enerji koridorlarındaki daralma, Avrupa’daki pompa fiyatlarına anında yansıdı. Almanya başta olmak üzere pek çok AB ülkesinde akaryakıt fiyatlarının 2 euro seviyesini geçmesi toplumsal huzursuzluğu tetiklerken, sanayi üretim maliyetleri de kontrol edilemez bir noktaya ulaştı. Katar’daki LNG tesislerine yönelik saldırılar ise doğal gaz piyasalarındaki arz endişelerini zirveye taşıdı.
AB Yönetiminden "Vatandaş Enerji Paketi" Hamlesi
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, savaşın en ağır faturasının enerji sektöründe kesildiğini belirterek üye ülkelere "acil eylem" çağrısı yaptı. Fiyatları dengelemek adına vergi indirimleri ve devlet yardımlarının geçici olarak esnetileceğini duyuran von der Leyen, yapısal değişikliklerin sinyalini verdi. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ise enerji yoğun sektörleri korumak için üye ülkelerin özel durumlarına göre "hedefli destek" modelleri hazırladıklarını açıkladı.
Kıta Genelinde Radikal Önlemler ve Tasarruf Çağrıları
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), tarihin en derin krizlerinden biriyle karşı karşıya kalındığını vurgulayarak; "uzaktan çalışma" ve "hız sınırı" gibi radikal tasarruf tedbirlerinin uygulanmasını önerdi. Ülkeler ise kendi iç pazarını korumak için şu adımları attı:
Almanya: "Akaryakıt önlem paketi" ile fiyat değişimlerini günde bir kez (saat 12.00) ile sınırladı. Rekabet kurumuna, kartelleşmeye karşı şirket bölme yetkisi dahil geniş güçler tanındı.
İtalya: Litre başına 25 sentlik vergi indirimi uygularken, spekülasyonu önlemek için "Bay Fiyat" lakaplı mali polis birimini sahaya sürdü.
İspanya: 5 milyar euroluk dev bir "enerji kalkanı" oluşturdu. Enerji ürünlerindeki KDV'yi %21'den %10'a düşüren Madrid yönetimi, nakliyeciler ve çiftçiler için doğrudan sübvansiyon sağladı.
Fransa: Yüksek kamu borcu nedeniyle genel indirim yerine sadece balıkçılık ve taşımacılık gibi kritik sektörlere nokta atışı yardımlar yapma kararı aldı.
İngiltere: Ofgem’in yıllık tavan fiyat sınırını ciddi oranda artırması beklenirken, düşük gelirli haneler için KDV kesintisi gündemde.
Doğu Avrupa’da Fiyat Sabitleme Dönemi
Macaristan, Yunanistan, Hırvatistan ve Balkan ülkeleri ise fiyat artışlarını dizginlemek için daha doğrudan yöntemlere başvurdu. Macaristan akaryakıt fiyatlarını sabitlerken, Yunanistan temel gıda ve enerji ürünlerinde kar marjlarına sınır getirdi.
