Rusya’nın Ukrayna’nın Karadeniz kıyısındaki en büyük liman kenti Odesa’ya yönelik yoğun saldırıları, kentin sivilleri için özellikle kış aylarında ağır bir insani krize dönüştü. Günlerdir süren bombardımanlar nedeniyle elektrik, su ve ısınma hizmetlerinden mahrum kalan Odesalılar, Noel ve yılbaşı öncesini karanlık, soğuk ve korku içinde geçiriyor.
Patlama seslerini duyduğunda Tetiana Rybak’ın yapabildiği tek şey yatağında uzanıp beklemek. Yürüyemeyen ve sığınağa inemeyen Rybak, dairesinin pencerelerini kırmızı yılbaşı kâğıtları, eski askeri posterler ve Rab’bin Duası’nın bir versiyonuyla kaplattı. Böylece yanından geçen Rus dronlarını görmek zorunda kalmıyor.
Son iki haftada Rusya, askeri saldırılarını Odesa üzerinde yoğunlaştırdı. Neredeyse dört yıla yaklaşan savaş sürecinde kent, en ağır bombardımanlardan birini yaşadı. Dronlar ve füzelerle defalarca hedef alınan şehirde özellikle limanlar ve enerji altyapısı vuruldu. Saldırılarda en az dokuz kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Bu ay en az dokuz gündür elektriksiz kalan 64 yaşındaki Rybak, bazı günler su ve ısınma hizmetlerinden de tamamen mahrum kaldı. Sosyal hizmet görevlileri, yedi kat merdiveni çıkarak ona su taşıdı. Engelli olan Rybak, soğuktan korunabilmek için kat kat giyinip battaniyelerin altına sığındı.
“Psikolojik olarak artık kimse buna dayanamıyor” diyen Rybak, bombardıman sırasında kapı ve pencerelerin patlama dalgalarıyla sarsıldığını, hiçbir yere kaçamadan yatakta beklemek zorunda kaldığını anlattı.
Ukraynalılar, Moskova’nın Odesa’yı hedef almasının, Ukrayna’nın Rusya’nın petrol taşımacılığında kullandığı “gölge filoya” yönelik saldırılarına misilleme olduğunu düşünüyor. Normalde büyük bombardıman dalgalarının ardından sakinleşen şehirlerden farklı olarak Odesa, 12 Aralık’tan bu yana neredeyse aralıksız saldırı altında.
Elektrik ve su kesintileri nedeniyle kent sakinleri telefonlarını şarj edebilmek için yardım merkezlerine gidiyor, yemeklerini açık alanda kurdukları ilkel ocaklarda pişiriyor. Süt, yumurta ve yoğurt gibi gıdalar soğukta bozulmasın diye pencere pervazlarına konuluyor. Bazı apartman avlularına jeneratörler yerleştirildi.
Bir Odesalı, aracının aküsüne bağladığı kablolarla buzdolabını ve çamaşır makinesini çalıştırmaya çalıştı. Bazıları ise hâlâ çalışan tek şarj noktasında saatlerce bekledi.
83 yaşındaki Oleksii Kolodchuk, elektrik kesintilerinin kendisini çok etkilemediğini söylerken, en büyük pişmanlığının çorbasını dışarıda unutup ekşitmesi olduğunu anlattı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e mesaj gönderebilse ne yapacağını ise sert sözlerle dile getirdi.
“Putin’in kafasına bir sopayla vururdum,” diyen Kolodchuk, “Çünkü orada çok yanlış bir şeyler var” ifadelerini kullandı.
Ancak yaklaşık bir haftadır elektriksiz kalan kentte sabır tükenmeye başladı. Bazı Odesalılar protestolar düzenledi. Özellikle yaşlılar için Noel ve yılbaşı öncesi bu şartlar umutsuzluğu daha da artırdı.
72 yaşındaki Valentyna Avdiienko’ya sevinç veren tek şey, üç yaşındaki torunu Denys. Küçük çocuk, hava saldırısı alarmları çaldığında “Balistikler, balistikler” diye bağırıyor. Avdiienko, bastonuna dayanarak karanlık sokaklarda evine dönüyor.
“Bu deliliğin bitmesini istiyorum,” diyen Avdiienko, “Çok yorulduk. Bu ne zaman sona erecek?” sözleriyle yaşanan yorgunluğu dile getirdi.
Sovyetler Birliği dönemini yaşamış yaşlılar için savaş daha da yıkıcı. 73 yaşındaki Mahadan Farkhiiev, yıllarca Sovyet ordusunda görev yaptığını, ancak artık Rusya’da yaşayan kardeşleriyle konuşmadığını söyledi.
Ukraynalı yardım kuruluşu Demokrasi Kültürü’nde çalışan Olha Demydova, son dönemde işinin büyük kısmının yalnızca insanları dinlemek ve teselli etmek olduğunu belirtti.
“Elektrik yokken, su yokken insan her şeyin bittiğini sanıyor,” diyen Demydova, “Ama sonra fark ediyorsunuz ki vazgeçemezsiniz. Dayanmak zorundasınız. Daha iyi olacak” ifadelerini kullandı.
