Antidepresan kullanımının giderek arttığı Avrupa’da yayımlanan kapsamlı bir araştırma, bu ilaçların ömür boyu kullanılmasının zorunlu olmadığını ortaya koydu. The Lancet Psychiatry dergisinde yayımlanan analiz, antidepresan tedavisini bırakmak isteyen pek çok hasta ve uzman için yol gösterici nitelikte sonuçlar sundu.
Fransa ve İtalya’dan araştırmacıların yürüttüğü inceleme, 76 randomize klinik çalışmadan ve 17 binden fazla katılımcıdan elde edilen verileri değerlendirdi. Buna göre, antidepresanların dozunu kademeli olarak azaltırken aynı dönemde psikolojik desteğe devam etmenin, kısa vadede belirtilerin geri dönmesini engellemede ilaç kullanımını sürdürmek kadar etkili olabileceği görüldü.
“Birçok hasta antidepresanı güvenle bırakabilir”
Araştırmanın başyazarı, Verona Üniversitesi’nden Prof. Giovanni Ostuzzi, antidepresan bırakma sürecinin kişiye özel değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı:
“Pek çok hasta için antidepresanlardan çıkış mümkün ancak bu adım uzman eşliğinde ve bireysel ihtiyaçlara göre planlanmalı.”
Mevcut tedavi kılavuzları, belirtiler geçse bile antidepresan kullanımının en az 6–9 ay sürdürülmesini öneriyor. Ancak birçok hasta, duygusal körelme ve cinsel işlev bozuklukları gibi uzun vadeli yan etkilere rağmen bu ilaçları yıllarca kullanmaya devam ediyor.
Çalışma neyi ortaya koydu?
Araştırma, antidepresanları bıraktıktan sonraki ilk 12 ayda nüksü önleyen en önemli faktörleri belirledi:
İlacın dört haftadan daha uzun bir süreye yayılan yavaş azaltımı
Bilişsel davranışçı terapi veya farkındalık temelli terapi gibi psikolojik desteğin sürdürülmesi
Araştırmacılar, hızlı bırakma veya aniden kesme yöntemleriyle kıyaslandığında, yavaş doz azaltımı + terapi kombinasyonunun yaklaşık her beş hastadan birinde nüks riskini önlediğini bildirdi.
Ortak yazar Debora Zaccoletti, psikoterapinin özellikle depresyondan çıkış aşamasında “kısa vadede bile umut verici bir araç” olabileceğini söyledi.
Bilim insanları bulguların “antidepresan gereksizdir” anlamına gelmediğini, bazı hastaların hâlâ sürdürüm tedavisine ihtiyaç duyabileceğini de belirtti.
Uzmanlar uyarıyor: Bulgular değerli ama dikkatli yorumlanmalı
Çalışmaya dahil olmayan bazı uzmanlara göre veri seti önemli olmakla birlikte, özellikle psikoterapi etkisine dair kanıtlar hâlâ sınırlı.
Imperial College London’dan Klinik Doçent Sameer Jauhar, depresyonun tekrarlama riskine dikkat çekerek şunları söyledi:
“Veriler depresyonun ilk atağını yaşayan kişilerin yüzde 60–70’inin ilerleyen yıllarda yeniden atak geçirdiğini gösteriyor. Devam tedavisi olarak kullanılan antidepresanlar bu riski yarıya düşürebiliyor.”
Jauhar ayrıca psikolojik desteğin faydasını kabul etmekle birlikte, bunun antidepresanların yerini “tamamen alabileceği” sonucuna varılmaması gerektiğini belirtti.
